Check dit FF checkt dialecten: Het Limburgs

  Leesduur 5 min   |   Plaats reactie

  2017-11-09 09:00:41 9 november 2017   |   Geschreven door:

Check dit FF checkt dialecten: Het Limburgs

Nu kun je jezelf eindelijk verstaanbaar maken op die stedentrip naar Maastricht

“Zuug uns heij! Indelek weurt er wat gesjreven in èn euver ut Limburgs.” Als je dit kunt lezen heb je geen beroerte, maar ben je waarschijnlijk een Limburger, woon je in Limburg of ben je kind van Limburgse ouders. Speciaal voor degenen die de bovenstaande zin niet begrijpen dook Check dit FF in de rijke traditie van het Limburgs dialect. Aan het einde van het artikel beloven we je dat je een lekker mondje dialect mee kunt lullen én weet wat die zin nou betekent.

Meer dan een zachte ‘G’
Het Limburgs is een Nederfrankisch dialect dat wordt gesproken in Nederlands en Belgisch Limburg, maar ook in de Duitse regio tussen de Rijn en de Nederlandse grens. Wie denkt dat Limburgs niets meer dan met een zachte G woorden langzaam uitspreken en klinkers langmaken is, die heeft het mis. Het Limburgs kent geheel eigen woorden, die het beste omschreven kunnen worden als een combinatie tussen Nederlands, Duits en Frans. Daarnaast heeft het Limburgs een aparte grammatica: zo wordt het verschil tussen vrouwelijke en mannelijke woorden in stand gehouden.

Maastricht
Wat Limburgs leren lastig maakt, is dat elk dorp en elke stad zijn variant op het Limburgs er op na houdt. Als je in Venlo Limburgs leert, zullen ze je in Kerkrade erg raar aankijken en andersom. Omdat we toch ergens met het Limburgs leren moeten beginnen, gebruiken we het Maastrichts als voorbeeld. Maastricht is naast de hoofdstad van Nederlands Limburg, ook de grootste stad van het Limburgs dialectgebied. Volgens sommigen is het zelfs de mooiste stad, maar daarover blijven we bij Check dit FF liever in het midden.

Toontaal
Het is belangrijk om te weten dat je het Limburgs zo goed als fonetisch schrijft en dat er veel met umlauts (puntjes op klinkers) wordt geschreven. In die zin heeft het Limburgs veel weg van het Duits. Ook is Limburgs de enige Europese taal waar tonaliteit de betekenis van een woord kan veranderen. Een goed voorbeeld is het woord ‘bein’ wat zowel ‘been’ als ‘benen’ kan betekenen. Dat kun je goed zien in de zin:
NL: Ik heb één been, zij heeft twee benen.
LIM: Iech höb ein bein, zie heet twie bein.
Dat klinkt zo.

En nu oefenen!
Dan is het nu tijd dat je je verstaanbaar leert te maken in het Limburgs. In het inzetje onder aan de pagina kun je de uitspraak van de klinkers vinden en nog wat meer informatie. Natuurlijk kun je ook gewoon op het fragmentje klikken, zodat je hoort hoe de zin uitgesproken hoort te worden.

NL: Goedendag, ik ben [naam], aangenaam kennis te maken.
LIM: Gooijendaag, iech bin [noam], aongenaom mèt uuch kinnis te make.

NL: Weet u hoe laat het is?
LIM: Wèt geer wie laat of ‘t is?

NL: Ik zou graag een broodje met ham en kaas willen bestellen, alstublieft.
LIM: Iech had geere un bruudsje mèt sjínk en kies, estebleef.

NL: Het spijt me. Niet alle Hollanders* hebben een grote mond.
LIM: Dat spit miech. Neet alle Hollènjers höbben unne groete bavvie.

NL: Ik ben niet van hier. Verkoopt u ook woordenboeken?
LIM: Iech bin neet vaan heij. Verkoup geer ouch dictionaires?

NL: Wat ben jij een mooie vrouw!
LIM: Wat bis diech un sjoen vrommes!

Informeel: Wat bis diech un lèkker dingk!

NL: Tot ziens en wees wel! (typisch Limburgse afscheidsgroet)
LIM: Hoi hè en haait diech good, hè jong/hè mètske** !

*= Iedereen buiten de stad of het dorp wordt in Limburg meestal aangeduid als Hollander.
**= Als je tegen iemand spreekt en het is informeel, kun je er bijna altijd “Hè jong” of “Hè Mètske” achterplakken. Dit betekent zoveel als: “Hè jochie?” of “Hè meid?”

In het Limburgs bestaan veel lettercombinaties die in het Nederlands niet voorkomen. Hier kun je de belangrijkste op een rijtje vinden.

Ö     = als in höbben     -  Als in het Nederlandse 'Kruk'
ÖÄ  = als in kröälke     - Als een langgerekte Nederlandse 'Krul'
GK  = als in sjogkel      - Als in het Engelse 'Good'
OU  = als in droum      - Als in het Franse 'Eau'
AO  = als in praot          - Als een langgerekte Engelse 'Hot'

Volg ons ook op Facebook en Instagram

Wat vind je van dit artikel?


Dit artikel al FF gecheckt?

CDFF introduceert de Veganoot

Want chocoladepepernoten, die kennen we nu wel